Utopcowe zolyty. Legendy i podania z terenu obecnych Mysłowic

Bes Kopciowice leciała śtreka, kaj lotały cugi. Uoj, jako to downo postawili ta bana, to jusz żodyn, co żyje, niy bocy. Ale ludzie nojprzôd to sie tego cuga trocha boli. Bo wiycie jak to kopciło a fucało a dymiło, to niyftore stare babki myślały, że to richtig jaki rogaty jedzie. Ale ludzie ros dwa dali se pedzieć, że cug je dobry. Bo i towor idzie nim przewiyź i kasik se pojechać. A na dodotek dowo robota i to tako, kaj je dobry pijônc. Besto chopy rade sie ciśli robić na bana, a jak ftosik sie dostoł robić, to był naprowda wiely pôn!

Jedyn taki baniok żył se na Kopciowicach. Jego mało chałpka stoła wele Wyngrzikowych Stowôw. I wszysko byłoby piyknie, ale w tych stowach żyły utopce. A te pochały tak, aże strach!

Tyn nasz kopciowski baniok żył se spokojnie i wiydło mu sie dobrze. Ale mioł piykne a wyzgerne cery. Ja, te dziouchy wszyskim sie podobały. Jak ino szły bes wieś, to kożdy synek za nimi zaglôndoł. Piyknie uoblecône, piykne po gymbach i na dodatek uojciec bogaty! Kożdy sie chcioł z nimi uożynić! I besto rostômajte chopcy lotali do tych dziouchôw na zolyty. Inoś, że zolyty to niy były take jake sôm dzisiej. Modzi sie trefiali przi uojcach i ś`nimi siedzieli. Niy było tak, że śli do swoji izby, bo żodyn takij ni mioł! Ale tysz uojcowie wachowali, coby modzi niy narobili cego, boby była wielo gańba! A ludziska zoros by uo tym godali!

Jak tak do cerôw banioka lotało dużo synków na zolyty, tak tysz zacôn prziłazić do nich utoplec. Ja, tyn z Wyngrzikowych Stowôw. Ale żodyn tego jeszcze niy wiedzioł, że to utoplec. Bo zowdy prziłaził we wiecôr i po cimoku. Downi to niy było elektryki i ludzie świycili petrônelki. Besto w izbie niy było widno i niy było w izbie za wiela widać. Jak tyn utoplec prziłaził, to zowdy szukoł placu, kaj była nojwiynkszo cima. A zaglôndoł, kaj tu znolyź jaki ciymniyjszy kont. Zowdy jak prziszeł, to pogodoł z dziouchami, posiedzioł kapka, pośmioł sie a wice pouosprowioł. Nô zdowałoby sie, że fajny karlus, gynau do ftoryś cery baniokowyj. Ale jak sie broł do dôm, to zowdy chcioł, coby go dziołchy uodprowodzały. Ale uône niy chciały, bo niy wiedziały, kaj uôn miyszko. Ino stowały przed chałpôm a zaglôndały za nim. Zowdy, jak szeł do dôm, to dziouchy widziały, jak szeł wele stowôw, a potym tracił sie we krzokach.

Ale jednego razu, jak utoplec wyłaził ze zolyt, to uojciec dojrzoł, że tyn karlus mo zamias szczewika jedne kopyto. I zaros sie kapnył, że to je utopiec! Aże chopa zmroziło, bo wiedzioł, że po takim giździe nicego dobrego sie spodziywać niy idzie! I pojôn, camu tyn pierôn chcioł, coby jego cery go uodprowodzały. Bo je chcioł potopić!

Besto na drugi ros, razym ze swojôm babôm sie naszykowali na jego wizyta. Ale tak, jak nojlepi poradzili! Kyj ino prziloz do dziouchôw, matka wciepli na gorko blacha z pieca świyncônego zielo. Przeca piyrwy sie w piecach poliło, to utopiec sie niy kapnył, że bydôm sie dzioć cuda! Tôż ziele zacło sie tlić na tyj blasze, a dym rozniys sie po colkij izbie. Zaros tysz uojciec chycili kropidło a zacli krapić świyncônôm wodôm cołko izba i wszystkich, co hań byli! Utopca tysz! Jak tyn gizd dostoł tôm świyncônôm wodom, jak hibnył a prasnył uo dylôwka to żodyn niy wiedzioł, co sie robi! Ale potym utopiec pozbiyroł sie a gibko uciyk na dwôr! Wszyjscy za nim wylecieli a widzieli jak wlecioł do stowu. A wtym stowie tak skokoł we wodzie, tak sie pluskoł, a tak porskoł, że wielo szumina szła na wodzie.

Łod tego casu utoplec na zolyty jusz niy prziszeł. Ludzie na Kopciowicach godali, że w kożdym stowie i bajorze sôm utopce, ale takigo dopolônego gizda, coby tak uokropnie pochoł, to jeszcze niy widzieli!

Tômasz Wrôna

Słownik

a - i, bana - kolej, bes - przez, bocy - pamięta, cimok - ciemność, cugi - pociągi, dali se pedzieć - przekonali się, dylôwka - podłoga z desek, dziouchy - dziewczyny, fajny - ładny, fucało - sapało, gańba - wstyd, gibko - szybko, gizd - ktoś zły, gynau - akurat, hań - tam, hibnył - skoczył, kaj - gdzie, kapka - troszkę, kapnył się - zorientował się, karlus - młody chłopak, kasik - gdzieś, petrônelki - lampy naftowe, piyrwy - w dawniejszych czasach, plac - miejsce, pochać - broić, rozrabiać, postawili - zbudowali, pouosprowioł - poopowiadał, prasnył - uderzył, prziłazić - przychodzić, rade się ciśli - chętnie się zatrudniali, richtig - rzeczywiście, rostômajte - różne, synek - chłopak, szumina - piana, tlić się - palić małym ogniem z dużą ilością dymu, trefiali - spotykali, uoblecône - ubrane, wachowali - pilnowali, wice - dowcipy, wyzgerne - żwawe, zolyty - randki, zowdy - zawsze.