Czy doczekamy nowego Caspariego?

Mysłowice miały w swoich dziejach wybitnych obywateli, którzy zmienili oblicze miasta, jednym z nich z pewnością był Emil Caspari, którego 77. rocznicę śmierci obchodzimy 29 kwietnia. Caspari, choć nie pełnił najważniejszej funkcji w mieście, to poprzez swoją działalność odcisnął swoje pozytywne piętno. Czy mamy obecnie w Mysłowicach postać podobnej rangi?

Przybysz ze świata

Caspari przypomniał o sobie, gdy kilka lat temu Rada Miasta Mysłowice podjęła uchwałę o przemianowaniu słupeckiej ulicy o komunistycznym rodowodzie, czyli Gwardii Ludowej, właśnie na Emila Caspariego. Miało to związek z „ustawą o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki”, która weszła w życie we wrześniu 2016 roku.

Choć wiele osób o lewicowych przekonaniach mogło się zżymać na taką decyzję mysłowickich rajców, to warto przypomnieć, że Emil Caspari lokował swe poglądy polityczne zdecydowanie po lewej stronie. Ten urodzony w Łowiczu ekonomista od początku XX wieku działał w Polskiej Partii Socjalistycznej (podobnie jak Józef Piłsudski) w Berlinie i Zurychu, pisał do „Gazety Robotniczej”, kierował Towarzystwem Uniwersytetu Robotniczego na Górnym Śląsku. Dość wspomnieć, że jego małżonką był znana na całym świecie działaczka i ideolożka międzynarodowego ruchu komunistycznego Róża Luksemburg, zamordowana w 1919 roku. Mimo związku z czołową światową internacjonalistką Caspari aktywnie włączył się w walkę o polskość Śląska.

Na stanowisko etatowego radcy Magistratu w Mysłowicach Caspariego w 1925 skierował go Urząd Województwa Śląskiego i rada miasta tę decyzję zaakceptowała. Funkcję tę przedłużono mu również dwa lata później. Można go uznać za jednego z najbliższych współpracowników burmistrzów Jana Radwańskiego, Brunona Kudery i Tadeusz Karczewskiego. Powierzono mu także rolę wiceprezesa Ochotniczej Straży Pożarnej w Mysłowicach, gdzie był jednym z głównych organizatorów 65-lecia naszej jednostki, a także współautorem publikacji jej temat. Caspari miał wkład w rozbudowę biblioteki miejskiej oraz przyczynił się do powołania w 1928 roku Muzeum Miejskiego, do którego przekazał swoją kolekcję numizmatyczną niemieckich i polskich monet. W 1930 Caspariego wybrano do Sejmu Śląskiego II kadencji, gdzie objął funkcję wicemarszałka.

Emil Caspari. Fot. arch. Muzeum Miasta Mysłowice

Postać nietuzinkowa

Można powiedzieć, że Caspari to postać nietuzinkowa, człowiek który wykształcenie zdobywał na zagranicznych uczelniach, obracający się wśród elit, aktywny działacz polityczny o międzynarodowych kontaktach. Choć przybył do Mysłowic z daleka, to związał się naszym miastem, pokochał je i zmieniał na lepsze. Tu na cmentarzu ewangelickim przy ulicy Oświęcimskiej spoczywają jego szczątki i grób ten można odwiedzać.

Często myślę, że Mysłowicom przydałby się obecnie ktoś taki jak Emil Caspari, człowiek z zewnątrz, który spojrzałby na miasto świeżym okiem. Ktoś doświadczony i wykształcony, który mógłby miasto wyprowadzić ze stagnacji, abyśmy przestali się trochę dusić we własnym sosie, wciąż przestawiając te same figury na politycznej szachownicy. Brakuje nam takiego świeżego i odważnego działania, twórczego fermentu, który wywołał swego czasu w Mysłowicach dawny radca magistratu Emil Caspari. Taki jest mój mysłowicki punkt widzenia.

Marcin Stroński