Paprocie i brzozy powrót do przeszłości

Dopiero co wpadłem do Imielina, aby zdobyć kolejne materiały do artykułów. Zrządzeniem losu wybrałem Gąsiorową Górę, na którą wspiąłem się od strony północnej.

W sumie zebrało się zdjęć na wypasiony tryptyk. Na początku był Jeleń, potem przeprawa przez Przemszę. Potem, idąc ulicą Zachęty, odbiłem z niej w lewo na wysokości skrzyżowania z ulicą Długosza.

Po osiągnięciu skrzyżowania z ulicą Satelicką ruszyłem pod górę, korzystając z polnej drogi pomiędzy uprawianym polem a odłogiem. U podnóża północnego stoku góry znajduje się niewielki las. Na prawo od drogi na zarastającym polu uprawnym wyrasta tytułowa brzezina.

Po drodze zanim dotarłem do celu, zwróciłem uwagę na to, że poniekąd zabytkowy dawny pruski urząd celny jest w stanie zejściowym. Od kiedy go pamiętam, obserwuję jego degradację. Przed jego frontem całkiem dobrze ma się paproć pióropusznik strusi. Z kolei w obrębie zabudowań moją uwagę przykuły po części zdziczałe lilaki pospolite, czyli bzy. Pomiędzy nimi powinny być bardzo stare odmiany tego gatunku. Do tego lokalne drzewostany tworzą brzozy, wierzby kruche oraz zdziczałe jabłonie oraz grusze. Pewną domieszką są leszczyny, klon zwyczajny, sosna zwyczajna, ligustr pospolity, czeremcha amerykańska oraz trzmielina pospolita. Do kwitnienia zbiera się dereń świdwa. Ponadto na całym obszarze są rozproszone liczne gatunki głogów. Teraz tworzą malownicze białe plamy. Z roślin zielnych zauważyłem glistnika, pokrzywę oraz rogownicę polną. Na drodze prowadzącej pod górę zauważyłem iglicę pospolitą.

Na lewo od drogi na odłogowanym polu uprawnym zauważyłem płaty wilczomlecza sosnki. Film o nim jest dostępny na naszym jaworznickim portalu w ramach cyklu poświęconego setnej rocznicy Polskiego Towarzystwa Botanicznego. Był tam jeszcze drugi przedstawiciel tego rodzaju. On jest porażony przez rdzę z gatunku Aecidium euphorbiae. Zasadniczy cel Kiedy zbliżyłem się pod las u podnóża stromego stoku, moją uwagę przy- kuło skupisko bardzo młodych brzóz brodawkowatych. Teoretycznie szału miało nie być, a tutaj było spore zaskoczenie. Prawie całe dno lasu zajmuje paproć nerecznica samcza – Dryopteris filixmas. Właściwie trudno było znaleźć wolne miejsce, aby chociaż jednej nie zadeptać. To bardzo malowniczy gatunek, szczególnie wtedy, kiedy podświetla go zachodzące słońce. Wszystko inne było nieznaczącą domieszką, chociaż tu i ówdzie zajmowało spore płaty tak jak mydlnica lekarska, nawłoć kanadyjska czy jeżyna popielica.

Z traw niewątpliwym gatunkiem jest trzcinnik piaskowy. Z krzewów zauważyłem jeszcze szakłaka pospolitego. Na obrzeżu jest jeszcze orlica pospolita. Najważniejsza jest nerecznica. Niegdyś było to niezłe ziółko. Wspominali o nim tacy prawie przedwieczni klasycy jak Dioskorydes, Pliniusz Starszy, a nawet Ibn Sina. W jego kłączu znajdują się substancje zwalczające tasiemce. Jest to zarazem roślina trująca i dlatego nie można zalecać samodzielnego stosowania. Bezpieczniej jest okładać liśćmi miejsca porażone reumatyzmem i nerwobólami. Jednakże najbezpieczniej jest posadzić ją sobie do ogrodu. Bardzo dobrze sprawdza się w cienistych zakątkach, ale może być tak samo ekspansywna jak ta tutaj.

Piotr Grzegorzek

PS. Dziewiąta tegoroczna wycieczka odbędzie się dopiero 25 maja 2024. Spotykamy się w Chrzanowie przy ulicy Mickiewicza 13, znaczy się pod Muzeum. Czekamy do godziny 9.00. Cel wyprawy ustali się w dniu zbiórki.