Chorowanie za kratami. Osadzony z Mysłowic pozywa Skarb Państwa

Sebastian Ryszka spędził w więzieniu już ponad 20 lat za przestępstwa popełnione w młodości. Twierdzi, że choć odbywa wyrok, nie stracił prawa do bycia zdrowym człowiekiem. Złożył pozew przeciwko dyrekcji Aresztu Śledczego w Mysłowicach. Powód? Bagatelizowanie jego stanu zdrowia, które – jak twierdzi – mogło doprowadzić go do kalectwa.

Sebastian Ryszka odbywa wieloletni wyrok w różnych jednostkach penitencjarnych, m.in. w Strzelcach Opolskich i Mysłowicach. Jego problemy zdrowotne zaczęły się nasilać w 2019 roku, kiedy lekarz zdiagnozował u niego nawykowe zwichnięcie stawu barkowego. Osadzony twierdzi, że do bolesnych urazów dochodziło u niego nawet 100 razy w roku. Do tego doszły poważne problemy z kolanem – skręcenie stawu i uszkodzenie więzadeł.

Choć do zabiegów operacyjnych został zakwalifikowany już lata temu, a terminy wyznaczano mu wielokrotnie (pierwszy na bark w Piekarach Śląskich miał mieć miejsce już w 2021 roku), operacje były przekładane. Zdaniem Ryszki, winę ponosi administracja zakładu karnego i aresztu, która miała bagatelizować zalecenia specjalistów.

Zanim osadzony trafił na stół operacyjny, zasypał instytucje skargami. Pisał do Rzecznika Praw Obywatelskich, Naczelnej Rady Lekarskiej i Ministerstwa Sprawiedliwości. Kwestionował opieszałość w wyznaczaniu terminów zabiegów operacyjnych i bagatelizowanie jego problemów zdrowotnych.

Ostatecznie operację kolana – artroskopię - przeszedł w lipcu 2025 roku w Szpitalu nr 2 w Mysłowicach. Sprawdziliśmy, że średni czas oczekiwania na taki zabieg w tej samej placówce wynosi obecnie 3-4 miesiące. Dla porównania: Ryszka na pomoc ortopedy czekał kilka lat, podczas gdy pacjent z wolności może zostać zoperowany w ciągu zaledwie kilku miesięcy.

Na operację barku mężczyzna wciąż czeka. Jeszcze przed operacją kolana zdecydował się na drogę sądową, pozywając Skarb Państwa – dyrektora Aresztu Śledczego w Mysłowicach.

Sebastian Ryszka ma już doświadczenie w sądowych sporach z więziennictwem. Kilka lat temu domagał się 100 tysięcy złotych zadośćuczynienia od ZK w Wojkowicach za – jego zdaniem – nieprawidłowo wyrwany ząb. Sąd oddalił jednak tamto powództwo, uznając, że ból był wynikiem powikłania, a nie błędu lekarza.

Władze mysłowickiego aresztu podkreślają, że opieka medyczna nad osadzonymi jest realizowana zgodnie z przepisami. W 2025 roku jednostka dziewięciokrotnie udzielała wyjaśnień organom kontrolnym w sprawie skarg dotyczących leczenia.

Rzecznik wyjaśnia również, jak zorganizowana jest praca medyków za kratami. Ambulatorium pracuje w dni robocze, a osadzeni mają dostęp do szerokiego grona specjalistów: psychiatrów, neurologów, chirurgów, a nawet diabetologów.

Okres oczekiwania na konsultację specjalistyczną jest różny. Poza godzinami pracy ambulatorium osadzeni korzystają z pozawięziennej opieki medycznej

Sprawa Sebastiana Ryszki wpisuje się w szerszy problem polskiego więziennictwa. Skargi na służbę zdrowia to „chleb powszedni” Biura Rzecznika Praw Obywatelskich RPO) – stanowią znaczną część z ok. 6 tysięcy pism rocznie od osób pozbawionych wolności. Najczęstsze zarzuty to długie kolejki do specjalistów, brak dostępu do nowoczesnych badań i naruszanie intymności podczas badań w obecności strażników.

Według RPO system, który jest finansowany bezpośrednio z budżetu państwa, a nie z NFZ, wymaga reform, by skutecznie realizować prawo każdego człowieka do opieki medycznej – niezależnie od tego, po której stronie muru się znajduje.