Historia Jana Krantza – wykonawcy witraża z Mysłowic

Jan Krantz wykonał w 1933 r. witraż Matki Boskiej Częstochowskiej w przedsionku kościoła mariackiego w Mysłowicach (szczegóły w wydaniu z zeszłego tygodnia). Witrażysta ten urodził się w 1902 r.  Przypuszczalnie pochodził z Sosnowca. W 1928 r. wyjechał do Krakowa.

Był pracownikiem słynnego krakowskiego Zakładu Witrażów S.G. Żeleński. Pracowania ta należała do najlepszych i największych w Polsce. Wykonywała witraże do najbardziej prestiżowych świątyń w Krakowie i nie tylko. Pod koniec lat 20. XX w. Jan Kranzt został skierowany przez firmę Żeleńskiego na Górny Śląsk, gdzie miał szukać nowych zleceń. Ponieważ na Górnym Śląsku stworzył się dobry klimat dla sztuki polskiej, Krantz rozstał się w 1929 r. z Żeleńskim i założył w Krakowie własną firmę pod nazwą Artystyczny Zakład Witrażów i Mozaik „Antiqua”, znany również pod nazwą „Witraż”. Siedziba firmy mieściła się w Krakowie przy al. Krasińskiego 8. Zakład Krantza miał filię w Katowicach przy pl. Mariackim 3 oraz biuro w nieistniejącej już kamienicy przy ul. Młyńskiej 22. 

Oprócz wykonania witraża w Mysłowicach (1933 r.), Krantz wykonał zespół witraży w kościele Łaziskach Średnich (1939), zespół witraży w kościele pw. Andrzeja Boboli w Czerwionce-Leszczynach (1939) oraz witraż poświęcony Matce Boskiej Częstochowskiej do kaplicy Matki Boskiej Królowej Polski w kościele pw. św. Kazimierza Jagiellończyka w Yonkers (Nowy Jork). Prace Krantza można było podziwiać na licznych wystawach, m.in. na wystawie przemysłu ludowego w Pszczynie w 1935 r. Na ekspozycji zaprezentował klosze witrażowe i witraże o treści religijnej. 

Po zakończeniu wojny Jan Kranzt poślubił Renatę Radojewską – znaną przedwojenną aktorkę. W 1937 r. zadebiutowała ona w filmie „Pan redaktor szaleje". Popularnością cieszyła się komedia z jej udziałem pt. „Zapomniana melodia”. W sezonie 1938/39 Radojewska była aktorką Teatru Kameralnego w Warszawie. Podpisała kontrakt na dużą rolę w filmie „Szatan z siódmej klasy”. Jego produkcję przerwał wybuch II wojny światowej. Wojnę Renata Radojewska przeżyła w Warszawie. Około 1956 r., po odwilży stalinowskiej w Polsce, małżonkowie wyjechali do USA. W 1966 r. otrzymali obywatelstwo amerykańskie. Dla Krantza był to dobry okres. Polska obchodziła w tym czasie tysiąclecie chrztu. Polonia amerykańska zamówiła u Jana Krantza podobiznę Matki Boskiej Częstochowskiej. Krantz wykonał mozaikę z 12 tysięcy szkliwionych kamieni.  Dar Amerykanów polskiego pochodzenia przekazano w Białym Domu  prezydentowi Lyndonowi Johnsonowi. Dzieło to znalazło się finalnie w kościele w miejscowości Panna Maria (Teksas) - najstarszej polskiej osadzie w Stanach Zjednoczonych, założonej przez Górnoślązaków z Płużnicy koło Strzelec Opolskich. 

W Nowym Jorku Jan Krantz został znanym i cenionym  witrażystą. Otworzył własny zakład. Wykonał wiele mozaik Matki Boskiej Częstochowskiej, umieszczanych w kaplicach kościołów polonijnych. Jan Krantz zmarł w 1975 r.,  jego żona Renata w 1985 r.

Dariusz Falecki

Mozaika Matka Boska Częstochowska