Lin z rzyki. Podania i legendy z terenu Mysłowic i okolic

W downych casach, kyj sam było masa lasôw a w nich kupa dzikij gowiedzi, mało było ludzi, a jeszcze myni wsi i przisôłkôw. Nojcyńści jich niy mianowali. Godało sie ino, że to wieś nad strugôm abo wieś nad rzykôm abo wele taki gôrki. Ale wsie zacły sie rozrostać i zacli stowiac nowe, to trza było je jakosik mianować. I tedy uowdy sami ludzie, a tedy uowdy ksiôża, ftory stowioł tako wieś, nadowoł ji miano. Besto ludzie potym uosprowiali, skônd sie wziyno miano jich wsi. Takich uosprowek uo wsiach w cołkij uokolicy je niymało.

Było to fes downo tymu. Tak downo, że jeszcze rzyki Przymszy niy było. Je to prowda? Ano je. Przeca piyrwy Przymsza miała inksze miano, a dopiyro potym ludzie te miano pozmyniali. Ale dobre. Było to w starodownych casach, kyj jeszcze Przymsza mianowali inaksi. To była rzyka Czyrniechowicza. Camu take miano? Bo na dugich kônskach ta rzyka miała corno zola. A na małowiela bioło. Corno była niy uod jakigosik marasu, abo cornyj wody. Woda sam była jako ze stocka! Ale rzyka płynyła po wônglu i besto zdowało sie, że je woda w nij corno. Ale dali, kaj mômy Chełm a Kopciowice, to zaś zola była corno uod cornyj ziymie. Besto ludziôm sie to tak widziało, coby rzyka ze cornôm zolôm a wodôm mianować Czyrniechowiczôm. 

Gynau nad rzykôm żył jedyn chop z familijôm. Uobrobioł trocha polo, ale tysz lotoł do lasa na gôn, a tedy uowdy lotoł na rzyka, coby chytać ryby. Hańdowni to dni postnych było dużo wiyncy jak teroski mômy, to tysz ryby radzi chytali a jodali. Dzisiej tysz je radzi jodomy, ale nojcyńści te z morza. Piyrwy chytali na rzykach a stowach. Ale to jeszcze były casy dzike, kyj jeszcze stowôw niy suli, a wszysko zarostały lasy. Besto ludzie lotali na rzyki, coby rybôw nachytać. 

Tyn nasz istny mioł tysz łydka. Tako ze wyduboł z wielego gnotka, coby szło pływać po rzyce. Zmieściła sie w tyj łydce jeszcze jego baba a bajtle tysz. Przeca jak trza było popłynôńć na gyburstag do kogosik z familije, to było jak znod! Fto by ta lotoł po drôgach, kyj je tako fajno rzyka. 

Ale tom łydkôm płynył tysz, coby chytać ryby. Mioł tako fajno sieć, ftoro mu zrobiła jego baba ze sznôrôw, ale tysz mioł wyndka. Tôż zaciepowoł sieć abo nastowioł wyndka a chytoł ryby. 

Jednego razu był piôntek i chop poszeł na rzyka ryby chytać, coby było co jeś na uobiod. Ale jakosik tego dnia nic chycić niy poradził. Co zaciepoł sieć, to pusto. Co zaciepoł wyndka, to mu cosik zezarło przinynta, a sie niy chciało chycić. Chop sie staroł. Naprowda fes sie staroł, co bydôm ze swojom familijôm jeś na tyn uobiod, bo przeca wiela idzie jeś suchy chlyb? A poza tym, kyj je przednôwek, to i tego chleba zacyno brakować. Co tu robić? Ale nic. Pływoł po tyj rzyce i durś zaciepowoł te sieci a wyndki a nic chycić niy poradził. Noreście mu sie pokozała ta ryba, ftoro go durś za bozna robiła. To był lin. Ale taki naprowda fes wiely, dorodny lin! Takigo wielego to jeszcze niy widzioł. Przeca, keby go chycił, to cołko familijo by miała co jeś bes dwa abo i trzi dni! Ale lin tysz gupi niy był. To musiała być fes môndro ryba, kyj przinynty zeżyrała, ale sie chycić niy dała. 

Noreście, jak ino ryba pokozała sie na widoku, chop zaciep sieć. Ale tak drapko, że ryba niy poradziła uciyc. I noreście jom chycił! I z tyj radości zacon wreszczeć "môm lina! I môm lina!". Côs z tego, kyj tego lina chytoł cołki dziyń i ta ryba do dôm przismycył dopiyro we wiecôr. A cołko familio siedziała w dôma, a cekała na jodło. Bajtle zmierzłe, a baba zło. Ale co było robić, kyj ryby niy chciały sie chycić. Za to jak prziniôs ta ryba, zaroski pedzioł:

- i momy lina! 

Baba go upiykła, wszyjscy pojedli  a jeszcze na drugi dziyń uostało. A familijo była tako dumno z tego uojcowego połowu, że dugo sie chwolili a godali i mieli lina... Besto wieś, we ftoryj żyli, pośmiywniki zacli nazywać "I mieli lina", a potym to przerobili na "Imielin". I tak wołajôm na ta wieś do teraska, chociosz ze wsi zrobiło sie miasto. 

Tômasz Wrôna

Słownik

a - i, 

chop - człowiek, mężczyzna, 

corno - brudna lub czarna, 

durś - stale, 

familijo - rodzina, 

fes - bardzo, 

gnotek - pień drzewa, 

gowiydź - zwierzęta, 

gôn - polowanie, 

gyburstag - urodziny, 

gynau - akurat, dokładnie, 

hańdowni - w dawnych czasach, 

istny - znany wszystkim, 

kônsek - kawałek, 

ksiôża - książę, 

kupa - tu: dużo, 

kyj - kiedy, 

lotoł - tu: chodził, 

łydka - łódka, 

małowiela - rzadko, 

maras - błoto lub brud, 

masa - dużo, 

miano - imię, 

mianowali - nazywali, 

piyrwy - wcześniej, kiedyś, 

poradził - umiał, 

pośmiywniki - ludzie wyśmiewający innych, 

przismycył - przytargał, 

radzi - chętnie, 

robić za bozna - stroić sobie żarty, 

starać sie - martwić się, 

stocek - źródło, 

stowiać - budować, 

struga - potok, 

suli - sypali, 

tedy uowdy - od czasu do czasu, 

uobrobioł - uprawiał pola, 

uosprowki - opowiadania, 

zaciepoł - zarzucił, 

zmierzły - niezadowolony, narzekający, 

zola - tu: dno.